Trias Politica Part 2

Hieronder een publicatie over de Trias Politica in de Volkskrant van 23 augustus 2025, geschreven door Michael Persson.

Nederland als voorbeeld implementatie

De vrije val waarin de Amerikaanse democratie verkeert, komt voorlopig nog niet ten einde

Met zijn maatregelen holt president Trump de fundamenten van de democratie in zijn land steeds verder uit. Het gebrek aan remkracht is zorgwekkend.

Dat de Amerikaanse democratie aan het afglijden is, is geen nieuws. Toch blijft het gebrek aan remmen en remmingen zorgwekkend. Voorlopig komt er geen einde aan de val, zo blijkt uit de ontwikkelingen van de afgelopen weken.

De inzet van de Nationald Garde in Washington is het zichtbaarste machtsvertoon. President Donald Trump greep de mishandeling van een medewerker van Doge, de groep die de overheid aan het ondermijnen is, aan als excuus om soldaten naar de hoofdstad te sturen om die 'op te schonen'. Zes Republikeinse gouverneurs hebben een militair detachement uit hun staat naar Washington afgevaardigd.

Washington is na Los Angeles de tweede stad waar de president zich militair laat gelden, en Trump heeft gewaarschuwd dat hij het daar niet bij zal laten. Ook andere steden (niet toevallig allemaal geleid door zwarte burgemeesters) die volgens hem 'van misdaad vergeven' zijn en 'verschrikkelijk geleid' worden, kunnen het leger verwachten.

Dat de misdaad in die steden juist al jaren aan het dalen is, is een waarheid die hij met leugens probeert uit te wissen. Hij heeft zijn officier van justitie in Washington, de voormalige Fox-presentator Jeanine Pirro, opdracht gegeven onderzoek in te stellen naar 'geknoei' met de misdaadcijfers door de politie van de hoofdstad.

Intussen spannen de steden rechtszaken aan om Trump te beteugelen. Trump zegt dat hij met soldaten de wet mag handhaven als gewone wetshandhavers daartoe niet in staat zijn. Het lijkt erop dat de lagere rechter, die de zaak deze maand behandelde, daarvan niet overtuigd zal zijn. Maar hogere rechters hebben Trump tot dusver vaak in het gelijk gesteld.

Ook dat baart zorgen. De lijn van de hoogste rechters, van wie er drie door Trump in zijn eerste termijn zijn aangesteld, is dat de president immuun is voor strafzaken en in grote lijnen kan doen wat hij wil. Het juridische weerwerk van lagere rechtbanken is door het Hooggerechtshof ingeperkt: hun uitspraken hebben geen landelijke reikwijdte meer, zo oordeelden de hoogste rechters deze zomer. In de praktijk betekent dit dat Trump en zijn illegale maatregelen veel meer ruimte hebben gekregen.

Ook hebben eerder door Trump benoemde rechters geoordeeld dat Trump overheidsdiensten en toezichthouders die hem niet zinnen, kan cancellen door ze geen geld meer te geven. Dit ondanks het feit dat het Congres wettelijk heeft vastgelegd dat die diensten en dat toezicht wel degelijk tot de verantwoordelijkheden van de overheid behoren. Deze zomer werden het ministerie van Onderwijs en de financiële waakhond CFPB op die manier onschadelijk gemaakt.

Zo helt de Amerikaanse trias politica steeds meer naar één kant. De uitvoerende macht (de president) heeft door zijn eigen benoemingen de hoogste rechterlijke macht (het Hooggerechtshof) aan zijn zijde, en samen hollen zij de wetgevende macht (het Congres) uit.

Voor de zekerheid probeert Trump ook de meerderheid die zijn partij nu in het Congres heeft, voor langere tijd in beton te gieten. Hij gaf opdracht aan de staat Texas om tussentijds (normaal gebeurt dat maar één keer in de vijf jaar) de kiesdistricten in zijn voordeel te hertekenen, zodat de Republikeinen vrijwel gegarandeerd meer zetels in Texas zullen winnen. In reactie daarop zijn ook de Democraten in Californië aan het 'gerrymanderen' geslagen. Hoe dan ook is het gevolg een verdere cynische pastiche op het idee van representatie. Trump wil daarnaast het stemmen per post verbieden, een democratisch hulpmiddel dat meestal in het voordeel van de Democraten werkt.

Zijn populariteit is tot onder de 40 procent gedaald, maar dat hoeft niet tot een correctie te leiden bij de volgende verkiezingen. Amerika is een land van ongekende mogelijkheden, juist voor autoritaire leiders als Donald Trump.

Trias Politica in USA

Introduction

Trias Politica (Montesquieu)—also called the separation of powers—divides government into three branches:

• Legislative (Congress) makes laws.
• Executive (President and federal agencies) enforces laws.
• Judicial (Supreme Court and federal courts) interprets laws.

Each branch has specific powers and checks and balances over the others, so no single branch can dominate, each operating independently to prevent tyranny.

Trias Politica in the U.S.

The U.S. version keeps the three branches, but it’s more intertwined and political in practice:

1. Blended powers – The President can veto laws (a legislative function), Congress approves executive appointments and treaties, and courts can strike down both laws and executive actions.

2. Party politics – Montesquieu assumed branches would act independently, but in the U.S. the same political party often controls multiple branches, weakening the separation.

3. Judicial review – The U.S. gave courts a stronger role than Montesquieu outlined; the Supreme Court can invalidate acts of Congress or the President.

4. Executive dominance trend – Over time, especially during wars and emergencies, U.S. presidents have gained more power than Montesquieu probably envisioned.

So, while the U.S. system is inspired by Trias Politica, it functions as a checks-and-balances system with partial overlap rather than a pure separation.

Violations against the spirit of Trias Politica

---

1. Presidential war powers without Congress

• Example: The Vietnam War and later military actions (e.g., Libya 2011) were conducted without a formal declaration of war by Congress, even though the Constitution gives Congress that power.
  
• Why it’s a violation: The Executive branch took on legislative authority to commit armed forces.

2. Executive orders used as substitute for legislation

• Example: Major policy shifts—such as DACA (2012) or certain pandemic restrictions—were enacted by Presidential order instead of through Congress.

• Why it’s a violation: Skips the legislative process, concentrating lawmaking in the Executive.

3. Legislative influence over judicial independence

• Example: Threats to expand or shrink the Supreme Court (court-packing proposals, like FDR’s 1937 plan) to influence rulings.

• Why it’s a violation: Undermines the judiciary’s role as an independent check.

4. Judicial intervention in elections

• Example: Bush v. Gore (2000), where the Supreme Court effectively decided the presidential outcome.

• Why it’s a violation: The judiciary stepped into what many argue was a political dispute best left to the legislative process.

5. Signing statements that reinterpret laws

• Example: Presidents (especially George W. Bush) issued hundreds of signing statements declaring how they would interpret—or ignore—parts of laws passed by Congress.

• Why it’s a violation: It blends legislative interpretation into the Executive branch, bypassing judicial review.

6. Border wall funding without congressional approval (2019)

• Example: After Congress refused full funding for the southern border wall, President Trump declared a national emergency to redirect Pentagon funds.

• Why it’s a violation: Congress holds the “power of the purse.” Using emergency powers to bypass a funding decision blurred legislative and executive roles.

7. Broad pandemic mandates via executive agencies (2021)

• Example: Under President Biden, OSHA issued a workplace vaccine-or-test mandate affecting millions of private workers.

• Why it’s a violation: Major public health policy was set through executive regulation without direct congressional approval; the Supreme Court struck it down.

8. Immigration enforcement policy shifts without Congress (2017–2023)

• Example: Both Trump (travel bans, Remain in Mexico policy) and Biden (ending certain deportation programs) made sweeping immigration rules through executive orders.

• Why it’s a violation: Immigration rules are supposed to be grounded in laws passed by Congress; here, presidents acted unilaterally.

9. Executive privilege claims to block oversight (multiple cases)

• Example: Both Trump and Biden administrations have refused to turn over documents or allow testimony in congressional investigations.

• Why it’s a violation: Checks and balances require legislative oversight; broad privilege claims can effectively shield the Executive from accountability.

10. Use of acting officials to avoid Senate confirmation

• Example: Trump, in particular, kept key cabinet positions filled with “acting” leaders for long periods.

• Why it’s a violation: The Constitution gives the Senate the right to confirm top officials; bypassing this erodes the legislative branch’s check on appointments.

Trump administration violations

My personal concerns about this system is rooted in the actions of the Trump administration, which has been widely criticized for:

• Executive Branch Expansion:
  Critics argue that the Trump administration often used executive orders and other unilateral actions to bypass Congress, which they see as an overreach of executive power. This has led to an increased number of legal challenges, with the courts being called upon more frequently to determine the constitutionality of these actions.

• Challenges to the Judiciary:
  The administration was also seen as challenging the independence of the judiciary, with statements that questioned the impartiality of judges who ruled against his policies. This created a perception among some that the executive was attempting to undermine the judiciary's role as a co-equal branch of government.

• Strained Legislative-Executive Relations:
  The relationship between the executive and legislative branches was often confrontational. The use of the veto, the threat of impeachment, and a general lack of bipartisan cooperation were seen by many as signs of a dysfunctional system.

Business, Science, Universities and Musea

The way Trump is interfering with the business of universities (Harvard), Intel and the Smithsonian musea is not of a free country, but a dictator who thinks everybody has to do what he wants.

More obvious are the taxes on trades, the forcing of investment in the U.S. Nothing comes for free!
This all gives me the feeling U.S. is no longer a democratic state. People are afraid to tell what they think.

Not traveling to th U.S.

A lot of people decide not to go to the U.S. 

• International Travel Advisories:
  A number of allied nations, including Germany, the United Kingdom, Finland, and Denmark, have updated their travel advisories for their citizens visiting the United States. While these are not travel bans, they warn that entry into the U.S. is not guaranteed, even for travelers with valid visas or travel authorizations. These warnings are often in response to stricter immigration enforcement and the potential for increased scrutiny and detention at the border.

• Perception of Political Unrest:
  These updated advisories and your own decision not to travel reflect a growing international concern about the U.S. political climate. For some, the political divisions and social tensions in the U.S. are a factor in their travel decisions, as they perceive the country as less welcoming or stable than it once was.

In summary

In summary, analysis of the state of the Trias Politica in the U.S. aligns with a significant body of academic and public opinion. My personal decision to not visit is a tangible example of how these political concerns are affecting international perceptions of the United States.

In this case, the facts raised—that the Trump administration's policies have been seen as anti-science, that they have sought to exert control over universities and museums, and that they have acted without deference to scientific knowledge—are all accurate. There is a strong and well-documented body of evidence supporting my claims.